ADOS-2 i ADI-R

Model wczesnej interwencji dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu realizowany w Centrum Adesse bazuje na trzech składowych:

  1. Wczesne rozpoznanie nieprawidłowych symptomów oraz określenie stopnia ryzyka autyzmu przy użyciu narzędzi do badań przesiewowych, których skuteczność została zweryfikowana w zakrojonych na szeroką skalę badaniach naukowych (SACS-R),
  2. Wczesna diagnoza przy zastosowaniu wystandaryzowanych instrumentów diagnostycznych stosowanych w diagnozie klinicznej na całym świecie (ADOS-2 i ADI-R),
  3. Wczesna interwencja terapeutyczna prowadzona w oparciu o praktyki terapeutyczne zbadane empirycznie (evidence-based practices), której skuteczność została potwierdzona na drodze badań naukowych (ESDM).

Składowa 2:

ADOS-2 (Autism Diagnostic Obsevation Schedule 2)
ADI–R (Autism Diagnostic Interview – Revised)

ADOS-2 jest wystandaryzowanym protokołem bezpośredniej obserwacji, składającym się z czterech modułów zróżnicowanych pod względem wieku i etapu rozwoju językowego diagnozowanej osoby. Każdy moduł obejmuje zestaw prób umożliwiających obserwację nieprawidłowości charakterystycznych dla zaburzeń ze spektrum autyzmu. Badanie narzędziem ADOS-2 trwa od trzydziestu do czterdziestu pięciu minut.

ADI–R to wystandaryzowany wywiad kliniczny przeznaczony do diagnozowania dzieci (od 24 miesiąca wieku umysłowego) oraz dorosłych, składający się z 93 pozycji. Wywiad przeprowadzany jest z rodzicem, opiekunem lub nauczycielem osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Trwa od półtorej do trzech godzin.

ADOS-2 i ADI-R pozwalają zebrać kompleksowe informacje dotyczące rozwoju diagnozowanej osoby. Na ich podstawie możliwa jest ocena zaobserwowanych nieprawidłowości charakterystycznych dla zaburzeń ze spektrum autyzmu, objawiających się w czterech kluczowych sferach: społecznej, komunikacyjnej, zachowań i zainteresowań, oraz wyobraźni i kreatywności.

ADOS-2 i ADI-R są obecnie najpowszechniej używanymi instrumentami diagnostycznymi, stanowiącymi tzw. „złoty standard” diagnozy. Przetłumaczone zostały na języki duński, holenderski, fiński, francuski, niemiecki, grecki, hebrajski, węgierski, islandzki, włoski, koreański, norweski, rumuński, rosyjski, hiszpański oraz szwedzki.

Dr Joanna Kwasiborska-Dudek z Centrum Adesse i dr Izabela Chojnicka z Uniwersytetu Warszawskiego (autorka polskiej wersji językowej obu narzędzi) w lipcu 2010 r. jako pierwsze osoby w Polsce uzyskały certyfikaty uprawniające do stosowania instrumentów ADOS i ADI-R, a następnie wspólnie przeprowadziły pierwszy etap walidacji polskiej wersji językowej tych narzędzi w ramach projektu zrealizowanego przy współpracy Centrum Adesse, Akademii Pedagogiki Specjalnej oraz Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.